| Η Ιερά Μονή Διονυσίου βρίσκεται στη
νοτιοδυτική πλευρά της χερσονήσου του Αθω,
κτισμένη σε ένα ψηλό απόκρημνο βράχο με ορόφους
και εξώστες που, λόγω στενότητας χώρου,
στηρίζονται σε ξύλινες δοκούς. Η μονή αυτή ιδρύθηκε κατά τα μέσα του 14ου αιώνα από τον Όσιο Διονύσιο τον εκ Κορυτσάς με πενιχρά καταρχήν μέσα. Από τον 16ο αιώνα ενδιαφέρον για το μοναστήρι έδειξαν κυρίως διάφοροι ηγεμόνες της Μολδοβλαχίας. Το 1510 ο βοεβόδας της Βλαχίας Νεάγος έκτισε ψηλό πύργο κοντά στο καθολικό και κατασκεύασε το υδραγωγείο. Tό 1535 η μονή καταστράφηκε στο μεγαλύτερο μέρος της από πυρκαγιά ανοικοδομήθηκε όμως με έξοδα του βοεβόδα της Μολδοβλαχίας Ιωάννη Πέτρου. Την εποχή αυτή (1535-1545) κτίσθηκε και το καθολικό με δαπάνη του ιδίου ηγεμόνα, όπως δηλώνει σχετική επιγραφή στην είσοδο. Είναι βυζαντινός, τρίκογχος, μολυβοσκέπαστος ναός και τοιχογραφήθηκε το 1546 από τον αξιόλογο Κρητικό ζωγράφο Τζώρζτη. Περίφημο είναι και το επιχρυσωμένο ξυλόγλυπτο τέμπλο του. Η βιβλιοθήκη της Μονής Διονυσίου είναι πλούσια. Εκτός από τα 1.000 περίπου χειρόγραφα περγαμηνές, βομβύκινα και χάρ-τινα, τα αρχέτυπα και τα ειλητάρια διαθέτει και μεγάλο αριθμό εντύπων βιβλίων. Η Μονή Διονυσίου από το 1874 κατέχει την πέμπτη θέση στην ιεραρχία των αγιορείτικων μονών. |
