Σε μια αμμώδη παραλία στη βορειοανατολική ακτή της Χερσονήσου βρίσκεται η Μονή Εσφιγμένου. Συμφωνά με την παράδοση, η ίδρυση της ανάγεται στη βασίλισσα Πουλχερία (5ος αιώνας).

Σε έγγραφες, όμως, πηγές αναφέρεται από τον 10ο αιώνα. Η μονή μέχρι την κατάκτηση από τους Τούρκους (1430) ευημερούσε. Λόγω της θέσεως της, όμως, υπέστη πολλές φορές λεηλασίες από πειρατές και το 1534 ερημώθηκε.

Στις αρχές του 18ου αιώνα ο μητροπολίτης Μελενίκου Γρηγόριος μόνασε εκεί
και την ανασυγκρότησε, ενώ άλλοι ικανοί ηγούμενοι μετέπειτα, όπως ο αρχιμανδρίτης Αγαθάγγελος (1832), συνέχισαν το έργο του και πρόσθεσαν
νέα κτίσματα, ώστε να πάρει η μονή τη σημερινή της μορφή.

Σήμερα οι μοναχοί οι οποίοι εγκαταβιούν, δεν έχουν κοινωνία με την Ιερά
Κοινότητα και το Οικουμενικό Πατριαρχείο και έχουν σχέσεις με παλαιοημερολογητικές ομάδες.