| Ιερά Μονή
Κουτλουμουσίου βρίσκεται νοτιοανατολικά των
Καρυών σε απόσταση μόλις 5 λεπτών από εκεί, σε μια
ωραιότατη κατάφυτη τοποθεσία. Σχετικά με την ονομασία του μοναστηριού δεν υπάρχει μέχρι στιγμής κάποια γενικώς παραδεκτή ερμηνεία, ωστόσο η λέξη Κουτλουμούς είναι μάλλον τουρκικής προελεύσεως. Διαφωνίες, εξάλλου, υπάρχουν και σχετικά με το χρόνο ίδρυσης της μονής, που ορισμένοι ερευνητές τοποθετούν το 10ο αιώνα, πριν το 988. Είναι βέβαιο πάντως ότι υπήρχε η μονή το 1169, όπως φαίνεται από έγγραφο της Μονής Αγίου Παντελεήμονος στο οποίο υπογράφει ο ιερομόναχος Ησαΐας ως καθηγούμενος της Μονής Κουτλουμουσίου. Η μονή αυτή καταστράφηκε και επανιδρύθηκε στα τέλη του 13ου αιώνα. Στη μονή πολλά προσέφερε ο Πατριάρχης Αλεξανδρείας Ματθαίος Γ ο οποίος παραιτήθηκε από το θρόνο, ήλθε στο Άγιο Όρος και μόνασε εκεί (18ος αιώνας). Ανοικοδόμησε την τράπεζα, ανακαίνισε και καλλώπισε το καθολικό. Δυο πυρκαγιές, το 1857 και το 1870, κατέστρεφαν ολοκληρωτικά τα κτίρια της μονής εκτός από το ναό και την τράπεζα. Και μετά τη δοκιμασία αυτή, όμως, τα οικοδομήματα ξανακτίσθηκαν χάρη στις προσπάθειες του ηγουμένου Μελετίου. Η βιβλιοθήκη της Μονής Κουτλουμουσίου στεγάζεται σε ιδιαίτερη και ασφαλή αίθουσα. Περιέχει 662 χειρόγραφα εκ των οποίων 100 περγαμηνούς κώδικες του 10ου 14ου αιώνα και 67 χάρτινους κώδικες εκκλησιαστικής μουσικής. Στη μονή υπάρχουν λείψανα της Αγίας Αννης, του Αγίου Γρηγορίου του θεολόγου, η κάρα της Αγίας Παρασκευής και της Αγίας Αναστασίας της Φαρμακολύτριας, μέρη λειψάνων της Αγίας Βαρβάρας, του Αγίου Τρύφωνος και άλλων αγίων. |
