Η μονή βρίσκεται στη νοτιοδυτική πλευρά του Αγίου Όρους, κτισμένη πάνω σε ένα απότομο βράχο ύφους περίπου 300 μέτρων. Είναι ένα πολυώροφο οικοδόμημα που προκαλεί θαυμασμό και δέος.

Ιδρύθηκε στα μέσα του 13ου αιώνα από τον Όσιο Σίμωνα. Σύμφωνα με το βίο του,
ο Σίμων, που αοκήτευε εκεί κοντά, είδε τη νύχτα των Χριστουγέννων ένα φωτεινό αστέρι πάνω από τον ψηλό βράχο.
Παρακινημένος από την οπτασία αυτή άρχισε να κτίζει με τη βοήθεια και άλλων μοναχών το μοναστήρι. Αναφέρεται μάλιστα ότι ο υποτακτικός του γλίστρησε και έπεσε από το βράχο χωρίς όμως να πάθει τίποτε.

Το θαύμα τούτο ενθάρρυνε τους μοναχούς αλλά και τους τεχνίτες να αποπερατώσουν το τολμηρό αυτό οικοδόμημα. Ο Σιμών ονόμασε το μοναστήρι «Νέα Βηθλεέμ», αργότερα όμως ονομάστηκε Σιμωνόπετρα από τον ιδρυτή και την πέτρα στην οποία είναι κτισμένο.